(Phần 2) Bàn về đầu tư cho Giáo Dục Âm Nhạc

10/09/2018 - Âm nhạc & Cuộc sống

DoanMột đầu tư tốn kém, ít hiệu quả? Việc thiếu vắng sự tư vấn đầy đủ và chính xác, cũng như một môi trường và phương pháp học tốt là một trong rất nhiều nguyên nhân.Đây là một vấn đề rất lớn, việc đi vào chi tiết sẽ phải dành vào một dịp khác.Nói như vậy thì câu hỏi được đặt ra tiếp theo là việc đầu tư vào giáo dục âm nhạc là không sinh lợi khi quá tốn kém về thời gian và không đem lại kết quả? Hãy làm một phép so sánh. Để có một nền tảng kiến thức cơ bản từ các môn tự nhiên như toán, lý, hóa cho đến các môn nhân văn như lịch sử, văn học, địa Lý v.v.v, tất cả chúng ta đều phải trải qua 12 năm mài đũng quần trên ghế nhà trường để rồi quên gần hết trừ phi đi vào chuyên ngành có liên quan ở bậc đại học. Nếu đặt âm nhạc vào trong tương quan trên thì việc phải có một quãng thời gian nhất định cho đào tạo là một tất yếu. Lý do duy nhất cản trở việc đưa việc dạy đàn vào chương trình của trường phổ thông là cấu trúc đào tạo một thầy – một trò.

Vì thế, các kiến thức âm nhạc trong các trường phổ thông chỉ được giảng dạy ở mức tổng quan, sơ bộ, nặng về lý thuyết trên cơ sở phổ cập cho số đông. Hạn chế của hình thức giảng dạy âm nhạc cho đa số này có thể thấy ngay ở các trận thi đấu bóng đá quốc tế của đội tuyển Việt Nam, khi chúng ta luôn hát trượt nhịp Quốc Ca Tiến Quân Ca vào đoạn cuối “Cùng tiến lên, cùng tiến lên” vì không nghỉ đủ số phách giữa hai câu. Sức lôi cuốn của âm nhạc Đôi khi những liên tưởng đến khối lượng thời gian bỏ ra cho việc rèn luyện mà những người hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp thường nói tới khiến người có ý định học nản lòng. Cái được gọi là “hy sinh vì nghệ thuật” có lẽ cũng chưa được hiểu và diễn đạt một cách đầy đủ, chính xác.Hành động nào được gọi là một sự hy sinh? Nếu coi hy sinh là việc từ bỏ một quyền lợi cá nhân vì ai hay một mục đính cao cả nào đó thì rõ ràng ở đây ta chẳng thấy ai hy sinh vì ai hay vì cái gì cả! Mặt khác thì việc đi làm một ngày tám tiếng ở những lĩnh vực khác sẽ được coi là gì?

Đó là còn chưa tính đến những lúc tăng ca hoặc ngoài giờ. Phải chăng các nghệ sĩ chuyên nghiệp miệt mài rèn luyện vì chính sự thỏa mãn nào đó mà âm nhạc đem lại cho họ. Phải chăng nên gọi đó là sự thụ hưởng và niềm đam mê mà họ không từ bỏ được?Như vậy, nên chăng ta cũng thay đổi quan điểm “khổ luyện” bằng “sướng luyện”? không cần là đức Phật Tổ Như Lai, bạn cũng có thể nhận ra rất nhiều hình ảnh của cái “khổ” diễn ra hàng ngày trong xã hội, ngay bên cạnh chúng ta. Hành trình hướng đến cái đẹp không thể được coi là “khổ”!

Theo thiển ý cá nhân, có lẽ âm nhạc, với đặc thù tiết tấu, làn điệu và hòa âm, là một phương tiện hữu hiệu và gần với bản chất tự nhiên của con người nhất để giúp mỗi cá nhân có thể thăm dò khám phá những góc cạnh và chiều sâu cảm xúc trong tâm hồn mình, qua đó có một nhận thức sâu sắc hơn về chính họ. Nhiều bạn bè đồng nghiệp của tôi trong dòng nhạc cổ điển đã không thể trả lời được một cách rõ ràng câu hỏi vì sao họ phải vẫn say mê luyện tập một tác phẩm đã được viết từ hàng trăm năm trước, đã được hàng ngàn, hàng trăm ngàn người trình tấu trong quá khứ cũng như trong tương lai? Đâu là sự sáng tạo cá nhân trong một cấu trúc chặt chẽ, hết sức khắt khe? mỗi một tác phẩm là một tấm gương. Nó khách quan và luôn phản chiếu chính xác những gì được soi vào.Tâm hồn bạn sẽ được soi rọi trong quá trình học, tập luyện một tác phẩm. Học âm nhạc chính là học về chính mình.

Như vậy việc chơi một nhạc cụ là một hoạt động mang tính phương tiện, “way to go”, còn mục tiêu tối hậu, “where to go”, là một hành trình nhận thức và chiêm nghiệm về bản thân thông qua những cảm xúc mà âm nhạc đem lại. Và vì thế, với người yêu nhạc, những giây phút gặp gỡ âm nhạc luôn là những thời khắc được trân trọng. Như Triết gia Đức Friedrich Nietzsche từng nói “Không âm nhạc, cuộc sống là một sai lầm”. Qua âm nhạc người trình tấu có thể phó thác tâm trạng, tư duy hay bước vào những cuộc đối thoại bất tận của cảm xúc với các nhạc sĩ qua những tác phẩm âm nhạc bất hủ. Một thế giới đẹp đến phi thực luôn chờ đợi để hiện lên sống động khi được chạm vào, khiến những ai từng trải nghiệm luôn muốn trở lại để chiêm ngưỡng, thụ hướng.

— Klavierhaus, Passion for Piano —